Wprowadzenie trójpolówki i przebudowa wsi na prawie czynszowym łączyły się z nowymi pomiarami gruntów (stosowano przy tym jako jednostki pomiaru łany równe 16 lub 24 ha). Przebudowując stare nizinne wsie stosowano z reguły układ regularno-niwowy (zwany także niwowo-łanowym), przy którym pola dzielono na 3 lub więcej niw uprawianych równocześnie przez wszystkich użytkowników (przymus niwowy). Natomiast w terenach podgórskich lub nizinno-leśnych obszary przeznaczone do kolonizacji rozmierzano według układu wsi leśno-łanowych.