Specjalną troską otaczał król organizację obrony państwa. Powoływał do służby wojskowej wszystkich właścicieli ziem obdarzonych immunitetami, a więc także wójtów i sołtysów i starał się o rozbudowę murowanych fortyfikacji zabezpieczających kraj przed najazdami wrogów. Kosztem skarbu królewskiego wybudowano co najmniej 53 zaniki i mury obronne 27 miast, możnowładcy zaś wznieśli 13 zamków i obwarowali 2 miasta. W sumie liczba nowych punktów oporu, składających się niejednokrotnie z miasta i zamku, a nawet miasta i dwóch zamków wyniosła nie mniej niż 77. Razem z dawniejszymi fortyfikacjami tworzyły one celowo rozmieszczone linie i strefy obronne. Warowny trzon obronny obejmował ziemie zachodniej Małopolski po Wisłę, obszar nad górną Wartą i Kujawy.